ΣΚΟΠΟΣ-ΜΕΘΟΔΟΣ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Είναι γνωστό ότι η φυτοκαλυψη των επικλινών εδαφών συγκρατεί το έδαφος και βοήθα στην αποφυγή της διάβρωσης. Στις περιοχές με πυκνή βλάστηση θάμνων η δέντρων (δασός) παρατηρείται μηδενική διάβρωση γιατί μηδενίζεται η ορμή της βροχής κατά την πρόσκρουση της στο έδαφος , σχηματίζεται κατάλληλο υπόστρωμα για την απορρόφηση του βρόχινου νερού και υπάρχει πλούσιο δίκτυο ριζών εντός του εδάφους.

Κρίθηκε λοιπόν σκόπιμο στα πλαίσια μελέτης των παραγόντων της διάβρωσης στα επικλινή εδάφη του πεδίου εφαρμογής του προγράμματος life 95, να εξεταστεί και η χλωρίδα τους.
Εκ προοιμίου είναι γνωστή η έλλειψη δασούς η έστω η ύπαρξη δέντρων και θάμνων και η βλάστηση της περιοχής, περιορίζεται κυρίως σε ποώδη φυτά και «φρύγανα».

Για την μελέτη λοιπόν της χλωρίδας συνεργασθήκαμε, όσο αφορά την μεθοδολογία που ακολουθήθηκε με το Τ.Ε.Ι. Ηπείρου και με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έγινε επιτόπου φωτογράφηση των φυτών καθ’ όλη την διάρκεια του έτους, ώστε να φωτογραφηθούν τα φυτά την περίοδο της ανθοφορίας τους. Φωτογραφήθηκαν 118 είδη φυτών, που ανήκουν σε 33 οικογένειες. Αξίζει να σημειωθεί ότι την περίοδο 1999 – 2000 λόγω της ανομβρίας ( ύψος βροχής 213 mm) πολλά φυτά δεν άνθισαν
Μετά έγινε αναγνώριση των φυτών (γένος-είδος –οικογένεια) με την βοήθεια δειγμάτων φυτών, φωτογραφιών και κλείδων προσδιορισμού τους. Ακoλούθησε η συστηματική ταξινόμηση τους κατά τάξεις-οικογένειες- γένη και είδος σύμφωνα με το βιβλίο «Συστηματική Βοτανική» του καθηγητή της Ανωτάτης Γεωπονικής Σχολής Αθηνών κ. Κ. Ζερλέντη.
Σημειώνουμε ότι επιχειρήθηκε η δημιουργία φυτολογίου με αποξηραμένα φυτά της περιοχής η οποία όμως στην συνεχεία εγκαταλείφθηκε γιατί κρίθηκε ότι αρκούν οι φωτογραφίες.

Αν και η έκταση της περιοχής δεν είναι μεγάλη ( =400 στρέμματα) παρουσιάζονται διαφορές στη σύνθεση της χλωρίδας, με διαφοροποιήσεις ως προς την θέση: βορινή – νότια, ανατολική – δυτική, ψηλότερα – χαμηλότερα σημεία. Διαπιστώθηκε η καταστροφή ή η υποβάθμιση της χλωρίδας σε σημεία της περιοχής όπου γίνεται υπερβόσκηση (κατσίκια-πρόβατα) με συνέπεια και τη μεγαλύτερη διάβρωσή της. Αντίθετα σε σημεία που δε γίνεται καθόλου βόσκηση και η φυτοκαλυψη είναι πλούσια η διάβρωση είναι μικρότερη. Βέβαια μιλάμε για ποώδη και φρυγανώδη βλάστηση, εποχιακή, μόνο την περίοδο των βροχοπτώσεων, η οποία αποξηραίνεται το καλοκαίρι. Υπάρχουν και σημεία της περιοχής στα οποία στο τέλος του καλοκαιριού το έδαφος είναι γυμνό λόγω βοσκής της αποξηραμένης χορτονομής με συνέπεια οι επερχόμενες βροχοπτώσεις του φθινοπώρου ή και του χειμώνα να δημιουργούν έντονα φαινόμενα διάβρωσης.
Η σύνθεση της αυτοφυούς χλωρίδας της περιοχής, η ποσότητα της και η ποιότητα της (πολλά φρυγανα,αγκαθια,σπαρτοι,κτλ) δεν ενδείκνυται για βόσκηση. Συνάμα η εγκατάλειψη καλλιέργειας των χωραφιών βοήθα την υποβάθμιση της χλωρίδας της περιοχής.
Έτσι έχουμε μια περιοχή με υποβαθμισμένη χλωρίδα (βορινή), κυρίως ποωδών φυτών και φρύγανων με ελάχιστους θάμνους (κυρίως σπάρτοι ) η οποία δεν βοήθα στην αποφυγή της διάβρωσης του εδάφους. Το έδαφος είναι επικλινές , οι βροχοπτώσεις λίγες και ραγδαίες και έτσι η απουσία χλωρίδας επιτείνει την διάβρωση.

Η καλλιέργεια των εδαφών με πολυετή φυτά (π.χ αμπέλι-κάπαρη) η καλλιέργεια κτηνοτροφικών και μελισσοκομικών φυτών χάρη της κτηνοτροφίας και της μελισσοκομίας αντίστοιχα και η αποφυγή βόσκησης, θα συντελέσουν στον περιορισμό της διάβρωσης. Βέβαια το κυριότερο μέτρο θα ήταν η εγκατάλειψη της βόσκησης και η ενίσχυση της ποιότητας της χλωρίδας με επιλεγμένες παρεμβάσεις ώστε να αποκτήσει η περιοχή πλουσιότερη και ποιοτικότερη χλωρίδα.

Εξάλλου στα πλαίσια του προγράμματος Life 95 προωθήθηκε η ιδέα καλλιέργειας κτηνοτροφικών και μελισσοκομικών φυτών. Έγινε για δυο χρόνια επιδεικτική καλλιέργεια τριφυλλιού, μηδικής, δακτυλίδας, βρώμης, κριθαριού και φακελωτής

Μ. ΒΙΛΛΑΣ
Γεωπόνος